De overgang is een periode in het menselijk leven waarin de desbetreffende persoon zijn vruchtbaarheid verliest en tegelijkertijd lichamelijke klachten ondervindt. Naast de vervelende lichamelijke klachten, zoals opvliegers, zullen mensen in de overgang dus ook psychische problemen krijgen doordat ze hun vruchtbaarheid verliezen. De meeste mensen zien deze periode daarom ook graag zo snel mogelijk weer verdwijnen.

De overgang wordt ook wel de menopauze genoemd. Tijdens deze periode raken de eicellen van de vrouw op en maken de eierstokken geen nieuwe eicellen meer. Dit leidt ertoe dat de vrouw onvruchtbaar wordt.

Klachten tijdens de overgang

Tijdens de overgang wordt de vrouw dus onvruchtbaar. Dit kan in sommige gevallen gepaard gaan met psychische problemen, omdat vrouwen immers hun vruchtbaarheid verliezen. Dit kan leiden tot depressiviteit.

Toch krijgen de meeste vrouwen tijdens de overgang last van lichamelijke klachten. Doordat het lichaam een nieuwe periode ingaat, zullen er lichamelijke klachten ontstaan, zoals opvliegers, hartkloppingen en een verstoorde hormoonhuishouding.

Tijdens de overgang maken vrouwen namelijk minder oestrogeen en progesteron aan. Deze hormonen zorgen voor de vrouwelijke processen, zoals de vorming van eicellen en het ontwikkelen van de eierstokken. Doordat deze hormonen niet meer veelvuldig worden aangemaakt door het lichaam, zullen deze processen niet meer plaatsvinden, waardoor de vrouw niet meer vruchtbaar is.

De menopauze of overgang ontstaat bij de meeste vrouwen op hun 51e levensjaar. Deze periode is te ontdekken nadat er al een lange tijd geen menstruatie is geweest. Sommige vrouwen krijgen daarentegen de menopauze al op hun 40 levensjaar. Echter, slechts 1 tot 2% van de vrouwen krijgt deze vervroegde overgang (ook wel premature menopauze genoemd).

Behandeling van de overgang

In sommige gevallen kunnen vrouwen in de menopauze ook hartaandoeningen krijgen. Om deze reden krijgen sommige vrouwen een behandeling met hormonen, waardoor zij weer hormonen in hun lichaam krijgen. Veel vrouwen kiezen echter niet voor deze behandeling, omdat deze weer andere gevolgen kan hebben, zoals hartziekten en borstkanker. Daarnaast vinden veel vrouwen ook dat de overgang een natuurlijk proces is, waardoor ze hem accepteren.

Wanneer je voor je 40e last krijgt van overgangsverschijnselen dan spreken we van een vervroegde overgang. De vervroegde overgang is iets wat ongeveer 1 op de 100 vrouwen treft. 1 op de 1000 vrouwen wordt zelfs voor hun 30e met de vervroegde overgang geconfronteerd. De klachten die je ervaart zijn niet anders dan vrouwen die op latere leeftijd in de overgang komen, maar doordat je er al op jongere leeftijd mee geconfronteerd wordt is het vaak nog moeilijker te verwerken.

Prematuur ovarieel falen (POF) zoals de vervroegde overgang ook wel wordt genoemd kan ontstaan doordat de eierstokken niet meer werken omdat de voorraad eicellen op is, of doordat de eicellen verwijderd zijn. Bij veel vrouwen is er echter geen duidelijk aanwijsbare oorzaak aan te wijzen. Helaas is er dus ook weinig wat je kan doen om de vervroegde overgang te stoppen, je kan de natuur niet tegen houden.


Wanneer je vervroegd in de overgang zit betekent dit dus ook dat de kans dat je nog kinderen kan krijgen erg klein is, maar het is zeker niet onmogelijk. Vijf tot tien procent van de vrouwen met POF wordt toch nog zwanger. Heb je geen wens meer om zwanger te worden dan is het verstandig om toch nog steeds anticonceptie te blijven gebruiken.

Heb je klachten die bij de overgang horen kan een huisarts of gynaecoloog via een bloedtest bepalen of je daadwerkelijk vervroegd in de overgang zit. Vaak zijn de overgangsklachten vergelijkbaar met klachten die optreden bij bepaalde ziektes of stress. Ben je er zeker van dat je klachten waarschijnlijk een oorzaak van de vervroegde overgang zijn, hou dan vol en zorg dat je goed onderzocht wordt. Vanwege je leeftijd zal de arts namelijk vaak niet gelijk aan de vervroegde overgang denken, maar eerst de oorzaak van je klachten ergens anders zoeken.

Ongeveer 20 procent van de mannen heeft net als vrouwen last van overgangsverschijnselen. Slaapproblemen, erectieproblemen, een verminderd libido, opvliegers en depressie kunnen klachten zijn die horen bij de penopauze, de overgang bij mannen.

Tussen hun 40e en 50e kunnen mannen ook last krijgen met veranderingen in hun hormoonspiegel. Voor elke man zijn de klachten verschillend en de een zal er meer last van hebben dan de ander. Bepaalde klachten, zowel lichamelijk als geestelijk, komen wel vaker voor in deze leeftijdsgroep. Botontkalking en vermindering van de spierkracht zijn de lichamelijke gevolgen van een dalend testosterongehalte waar mannen in deze leeftijdsgroep mee te maken kunnen krijgen. Andere bekende ongemakken waarmee mannen in de overgang te maken kunnen krijgen zijn overgewicht, slaapproblemen, zweten, vermoeidheid en haaruitval.


Geestelijke gevolgen van de overgang bij mannen kunnen emotionele onstabiliteit en een achteruitgang van het geheugen zijn. Ook wordt het voor mannen in de penopauze moeilijker om nieuwe dingen te leren, omdat de leercapaciteit achteruit gaat. Depressiviteit, stemmingswisselingen en een negatief zelfbeeld zijn andere klachten die ook regelmatig bij mannen in de overgang voorkomen.

Bij mannen kan de overgang ook een grote impact hebben op hun seksualiteit. Een verminderd libido en erectieproblemen kunnen klachten zijn waar deze mannen tussen hun 40e en 50e mee geconfronteerd worden. De erectie wordt minder hard en stevig en het kan langer duren voordat deze tot stand komt. Ook de hoeveelheid sperma die bij de zaadlozing vrijkomt wordt kleiner, en de kracht van de zaadlozing vermindert.

Behandeling voor deze overgangsklachten is mogelijk. Bij serieuze klachten kan een hormoontherapie een oplossing zijn, bij ernstige geestelijke klachten kan een arts overwegen om antidepressiva voor te schrijven. Mannen in de overgang kunnen ook de klachten te lijf gaan door hun leefpatroon te wijzigen. Meer bewegen, minder alcohol, een gezond gewicht en het vermijden van stress kunnen ervoor zorgen dat de klachten verminderen of uiteindelijk verdwijnen.

Ook als je de anticonceptiepil slikt kom je als vrouw op een gegeven moment in de overgang. De pil voegt hormonen toe aan je lichaam om het voor de gek te houden, zodat er geen eitjes rijpen en je niet zwanger wordt. De overgang zorgt ervoor dat je eitjes niet meer rijpen. Wanneer dit gebeurt is voor elke vrouw verschillend en is genetisch bepaald. Door het gebruiken van de pil kan je de overgang niet tegenhouden, ook zal de overgang niet eerder komen door het gebruik van de pil. Wel kan het gebruik van de pil de klachten die normaal bij een vrouw in de overgang horen onderdrukken.

Wanneer je in de overgang zit is het niet raadzaam om direct met anticonceptie te stoppen. Pas na je 55e kan met iedere vorm van anticonceptie worden gestopt zonder dat je de kans loopt om zwanger te raken. Wel wordt aangeraden na je 50e niet langdurig de pil te blijven slikken wegens het toenemende risico op hart- en vaatziekten en borstkanker. Tot die tijd zijn er andere opties voor anticonceptie dan alleen de pil, opties met en zonder hormonen. Voorbeelden van anticonceptie zonder hormonen zijn bijvoorbeeld condooms, een pessarium, een koperspiraal of een methode met alleen progestageen zoals een minipil, hormoonspiraal of een implantatiestaafje.

Wanneer je besluit te stoppen met de pil kan je last krijgen van overgangsklachten. Door het stoppen met de pil merken vrouwen die de pil nog wel slikken vooral in hun stopweek de verandering in hun lichaam het meest. Overgangsklachten kunnen dus na het stoppen met de pil in alle heftigheid aanwezig zijn. Je reageert dan vanuit je eigen lichaam zonder de toevoeging van de pil, waardoor je reageert vanuit het lage hormoongehalte in je lichaam. Eenmaal gestopt met de pil kan je lichaam beginnen te wennen en zich aanpassen aan de veranderingen in je hormonen. Deze fase noemen we de postmenopauze.

Als je begint met de overgang kan alles in een keer komen of het gaat achter elkaar aan. De opvliegers zijn temperatuur verschillen in je lichaam, gestuurd door je hormonen. Het kan voorkomen dat je helemaal geen last van warmte hebt en ineens ontzettend warm wordt, wat over het algemeen geen pretje is.
Je hebt dan het idee van een koorts aanvral, het zakt na een minuut of 5 a 10 ook weer af en begint ook zo maar weer opnieuw. Het kan overdag gebeuren en heel vaak gebeurd het snachts. Dan lig je net lekker te slapen en wordt dan ontzettend warm, zodat je het dekbed afgooit. He ligt dan vaak wakker en slaapt onrustig.
Hier is wat voor te krijgen bij de drogist bijvoorbeeld imea, valdispert overgang, zilverkaars (bevat chimicifuga). Je kunt ook via de huisarts iets krijgen wat gebasseerd is op hormonen.

De menstruatie kan uitblijven als je begint met de overgang. Het kan onregelmatig worden, met weken of maanden er tussen. Het kan ook heel heftig worden, zoals in de pubertijd. Vrouwen reageren heel verschillend en de leeftijd verschilt ook nogal. De ene vrouw begint rond de 40/45 jaar en de andere vrouw pas rond haar 50ste levensjaar met de verschijnselen van de overgang.
De hormonen schieten door je lichaam, alles wordt anders. Je bent sneller afgeleid en je hebt weinig energie. Je zou naar de huisarts kunnen gaan en de pil weer kunnen gaan gebruiken, die vertraagd de voortgang, je blijft wel in de overgang, maar het kan iets makkelijker worden. De beslissing om iets voor de overgang te gebruiken op doktersrecept is geheel persoonlijk.

Als je bezig bent met de overgang, heb je kans om de hele dagen moe te zijn en geen energie te hebben. Dat komt doordat je lichaam zo druk is met de veranderingen in je hormoonstelsel, de menstruatie veranderd en je slaapt slecht en de opvliegers vergen veel aanpassingen. Steeds heel warm en dan weer normaal of koud. Je zou hiervoor de vitamine B complex kunnen gebruiken, wel een die een verhoogde dosis bevat.
Vitamine B is voor de energie huishouding en helpt een beetje om je niet meer zo moe te voelen. Weinig suiker gebruiken en weer veel buiten zijn helpt ook. De huisarts kan hier niet zoveel mee want je hebt meestal geen gebrek aan vitamines, je zit meestal net op het randje.

Overgang betekent ook emoties, je bent eerder van slag als er iets gebeurd wat je raakt. Als je woorden met iemand krijgt zul je merken dat je sneller gaat huilen of je helemaal afsluit. Dat komt allemaal door de veranderingen van je hormoonstelsel.
Als je een film ziet, waar iets in gebeurd waar je normaal niet op zou reageren kan het zijn dat je nu maar zo gaat huilen of dat je helemaal van slag bent. Ook als je een boek leest kan dit gebeuren. Het is net als of je alle dagen tegen je periode aan zit.
Je bent gauw boos en je huilt heel wat af of je sluit je helemaal af voor de indrukken omdat je het op dat moment niet aankunt. Hiet is ook niet zoveel aan te doen, de huisarts heft hier wel iets voor, alleen je raakt daardoor wel wat afgestompd.